detalj slike: KRK Art dizajn

PREPOZNAVANjE UMETNOSTI (5)

Dr SIMO JELAČA

RIMSKA UMETNOST

Latini nisu bili homogena grupa, već sinteza naroda. Od II veka p.n.e. počinje da se razvija rimska umetnost. Tokom sledećih 500 godina menjaju se i stapaju u evropsku umetnost. Sledi period kada su rimski umetnici utonuli u anonimnost. Jedino je arhitektura uspela da spoji lepo i korisno.

Arhitektura

Rimska umetnost imala je malo uticaja od grčke umetnosti, samo manji uticaj imali su na ukras, sjedinjavanjem jonskog, dorskog i korintskog stila. Korintski kapitol nastao je u Rimu, što se prepoznaje u ornamentici. Rimska civilizacija zahtevala je maksimalnu funkcionalnost. Rimske građevine imaju po 8 stubova u predvorju. Unutrašnji prostori zgrada imali su presudan značaj. Rimski konstruktori postigli su estetske rezultate primenom opeke. Od doba republike do sumraka carstva bazilika je predstavljala najvažniji oblik arhitekture. Od IV veka p.n.e. Pojavila se hrišćanska bazilika, koja je do danas u upotrebi. Amfiteatar spada u najveće građevine Rima. Tako se Koloseum identifikuje sa Rimom. Od II veka p.n.e. Lukovi se grade od kamena i cigle za pozorišta i arene. Najstariji amfiteatar je u Pompeji, sagrađen oko 80 godina p.n.e., a najspektakularniji je Koloseum, koga je izgradio Vespazijum. Razlika rimske od grčke arhitekture je u luku, kao nacionalnom obeležju. Kod Rimljana luk predstavlja sam za sebe spomenik (slavoluk trijumfalna kapija). Pojava mostova i akvadukta u Italiji i ostatku rimskog carstva svedoči o značaju luka. Graditeljska veština pretvara funkcionalni element u estetski motiv. Građevinsko znanje omogućuje gradnju sve većih lukova. Akvadukt Pon-di-Gar izgrađen je 25 godina p.n.e.. Spomenik je ove vrste. Iz helenskog sveta potiče izmena peristila sa stubovima, što je omogućilo gradnju kuća sa više spratova.

Skulptura

Rimski vajari ne pokazuju novatorsku snagu kao njihovi arhitekti, mada nisu toliko vezani za grčke skulpture. Pokoravajući Grčku, Rimljani su odneli mnoga grčka dela. Iza toga nastalo je kopiranje grčkih skulptura, što je postala posebna delatnost. Kopirali su ukrase kuća i vila, vrtova i arhitektonskih objekata. U Italiji se razvio pokret kopiranja, kao novi vid skulpture. Rimski skulptori prikazuju lice biste, što je različito od grčke. Grčki skulptori prikazuju apstraktne kipare, a rimski stvarne. Rimljani su ih držali u kućama, kao svoje pretke. A maske predaka nisu smatrane umetnošću. To su postale kasnije. Kod Rimljana su nastale statue-portreti, gde je glavna pažnja poklanjana glavi. Originalna je statua glava Avgusta. U Rimu se od prvog veka n.e. Ustalio običaj da se pobedniku podiže počasni spomenik, stub sa kipom na vrhu.

Slikarstvo

Dela grčkih slikara ostala su gotovo nepoznata zbog masovnih uništavanja, dok su dela rimskih slikara širom rasprostranjena od II veka p.n.e., do perioda carstva. Najtraženiji oblici ove umetnosti bilo je zidno slikarstvo. Ovi vidovi slikarstva tipični su Pompeja, Herkulanum i Stabija, gde je erupcija Vezuva 79 godine prekinula svaki život, odakle su mnogobrojne sunčane slike i mozaici. U slikarstvu Rimljana uočljiv je helenistiki element. Ovaj uticaj najjači je u I veku p.n.e. Životinje i biljke oživljene su na slikama do detalja. Stilovi slikarstva u Rimu označeni su kao : strukturalni, arhitektonski, stil kraljevskih zidova i fantastični stil. Ni jedan od ovih stilova nisu realistični. Rimsko interesovanje bilo je za konkretnu individualizaciju. Rimljane su privlačili kontrasti boja i svetla. U III i IV veku n.e. Teme slikarstva su iz lova, moreplovstva, poljoprivrede, sa prikazima životinja, drveća, odeće i oruđa za rad. U spavaćim sobama bilo je i erotskih slika.

Primenjena umetnost

Na dragom kamenju uglavnom su prikazivani mitološki i religiozni mitovi, kao i mitovi iz lova i drugi. Od Avgustovog doba moda dragog kamenja sa istorijskim motivima uzima sve više maha u stilu akademizma. Obrada stakla u Rimu je dostigla vrhunac, tehnikom duvanja, tokom I veka n.e. U Rimu se upotrebljavao stakleni servis za ishranu. Posuđe je rađeno od raznih metala, od srebra i zlata, sa likovima iz mitologije. Rimljani su bili iskusni u izradi nakita, naušnica, ogrlica, narukvica i dr. Rimski zlatari kombinovali su zlato sa smaragdom i drugim dragim kamenjem. Rađeni su lančići sa metalnim novcem i prstenje.

Rimski akvadukt

PODELITE OVAJ TEKST NA: